نسيم سبز

اخوان ثالث

daryayeabi — Thu, 06 Mar 2008 15:14:19 GMT

چاووشي

بسان رهنورداني كه در افسانه ها گويند,

گرفته كولبار زاد ره بر دوش,

فشرده چوبدست خيزران در مشت,

گهي پر گوي و گه خاموش,

در آن مهگون فضاي خلوت افسانگيشان راه مي پويند, ما هم راه خود را

مي كنيم آغاز.

سه ره پيداست.

نوشته بر سر هر يك بسنگ اندر,

حديثي كه ش نمي خواني بر آن ديگر.

نخستين: راه نوش و راحت و شادي.

به ننگ آغشته, اما رو بشهر و باغ و آبادي.

دو ديگر: راه نيمش ننگ, نيمش نام,

اگر سر بركني غوغا, و گر دم دركشي آرام.

سه ديگر: راه بي برگشت, بي فرجام.

من اينجا بس دلم تنگ ست.

و هر سازي كه مي بينم بد آهنگ ست.

بيا ره توشه برداريم,

قدم در راه بي برگشت بگذاريم؛

ببينيم آسمان «هر كجا» آيا همين رنگ ست؟

تو داني كاين سفر هرگز بسوي آسمان ها نيست.

سوي بهرام, اين جاويد خون آشام,

سوي ناهيد, اين بد بيوه گرگ قحبة بي غم,

كه ميزد جام شومش را بجام حافظ و خيام؛

و مي رقصيد دست افشان و پا كوبان بسان دختر كولي,

و اكنون مي زند با ساغر «مك نيس» يا «نيما»

و فردا نيز خواهد زد بجام هر كه بعد از ما؛

سوي اينها و آنها نيست.

بسوي پهندشت بي خداونديست.

كه با هر جنبش نبضم

هزاران اخترش پژمرده و پرپر بخاك افتند.

بهل كاين آسمان پاك,

چراگاه كساني چون مسيح و ديگران باشد:

كه زشتاني چو من هرگز ندانند و ندانستند كآن خوبان

پدرشان كيست؟

و يا سود و ثمرشان چييست؟

بيا ره توشه برداريم.

قدم در راه بگذاريم.

بسوي سرزمين هائي كه ديدارش,

بسان شعلة آتش,

دواند در رگم خون نشيط زندة بيدار.

نه اين خوني كه دارم؛ پير و سرد و تيره و بيمار.

چو كرم نيمه جاني بي سر و بي دم

كه از دهليز نقب آساي زهراندود رگ هايم

كشاند خويشتن را, همچو مستان دست بر ديوار,

بسوي قلب من, اين غرفة با پرده هاي تار.

و مي پرسد, صدايش ناله اي بي نور:

ـ «كسي اينجاست؟

هلا! من با شمايم, هاي! . . . مي پرسم كسي اينجاست؟

كسي اينجا پيام آورد؟

نگاهي, يا كه لبخندي؟

فشار گرم دست دوست مانندي؟»

و مي بيند صدائي نيست, نور آشنائي نيست, حتي از نگاه مرده اي هم

رد پائي نيست.

صدائي نيست الا پت پت رنجور شمعي در جوار مرگ.

ملول و با سحر نزديك و دستش گرم كار مرگ,

وز آنسو مي رود بيرون, بسوي غرفه اي ديگر,

باميدي كه نوشد از هواي تازة آزاد.

ولي آنجا حديث بنگ و افيون ست ـ از اعطاي درويشي كه مي خواند:

«جهان پيرست و بي بنياد, ازين فرهاد كش فرياد . . .,

وزآنجا مي رود بيرون, بسوي جمله ساحل ها.

پس از گشتي كسالت بار,

بدانسان ـ باز مي پرسد ـ سر اندر غرفة با پرده هاي تار:

ـ «كسي اينجاست؟»

و مي بيند همان شمع و همان نجواست.

كه مي گويد بمان اينجا؟

كه پرسي همچو آن پير بدردآلودة مهجور:

خدايا «به كجاي اين شب تيره بياويزم قباي ژندة خود را؟»

بيا ره توشه برداريم.

قدم در راه بگذاريم.

كجا؟ هر جا كه پيش آيد.

بدانجائي كه مي گويند خورشيد غروب ها,

زند بر پردة شبگيرشان تصوير.

بدان دستش گرفته رايتي زربفت و گويد: زود.

وزين دستش فتاده مشعلي خاموش و نالد. دير.

كجا؟ هر جا كه پيش آيد.

بآنجائي كه مي گويند

چو گل روئيده شهري روشن از درياي تر دامان.

و در آن چشمه هائي هست,

كه دايم رويد و رويد گل و برگ بلورين بال شعر از آن.

و مي نوشد از آن مردي كه مي گويد:

«چرا بر خويشتن هموار بايد كرد رنج آبياري كردن باغي

كز آن گل كاغدين رويد؟»

بآنجائي كه مي گويند روزي دختري بوده ست

كه مرگش نيز (چون مرگ تاراس بولبا

نه چون مرگ من و تو) مرگ پاك ديگري بوده ست,

كجا؟ هر جا كه اينجا نيست.

من اينجا از نوازش نيز چون آزار ترسانم.

ز سيلي زن, ز سيلي خور,

وزين تصوير بر ديوار ترسانم.

درين تصوير,

عمر با سوط بي رحم خشايرشا,

زند ديوانه وار, اما نه بر دريا؛

به گرده ي من؛ به رگ هاي فسرده ي من,

به زنده ي تو, به مرده ي من.

بيا تا راه بسپاريم

بسوي سبزه زاراني كه نه كس كشته, ندروده

بسوي سرزمين هائي كه در آن هر چه بيني بكر و دوشيزه ست

و نقش رنگ و رويش هم بدينسان از ازل بوده,

كه چونين پاك و پاكيزه ست.

بسوي آفتاب شاد صحرائي,

كه نگذارد تهي از خون گرم خويشتن جائي.

و ما بر بي كران سبز و مخمل گونة دريا,

مي اندازيم زورق هاي خود را چون كُل بادام.

و مرغان سپيد بادبان ها را مي آموزيم,

كه باد شرطه را آغوش بگشايند,

و مي رانيم گاهي تند, گاه آرام.

بيا اي خسته خاطر دوست! اي مانند من دلكنده و غمگين!

من اينجا بس دلم تنگ ست.

بيا رهتوشه برداريم,

قدم در راه بي فرجام بگذاريم. .

اخوان ثالث

daryayeabi — Thu, 06 Mar 2008 15:09:57 GMT

پاسخ

ـ »چه مي كني؟ چه مي كني؟

درين پليد دخمه ها,

سياه ها, كبودها,

بخارها و دودها؟

ببين چه تيشه مي زني

بريشة جوانيت,

بعمر و زندگانيت.

به هستيت, جوانيت.

تبه شدي و مردني,

بگور كن سپردني,

چه مي كني؟ چه مي كني؟»

ـ «چه مي كنم؟ بيا ببين

كه چون يلان تهمتن,

چسان نبرد مي كنم.

اجاق اين شراره را

كه سوزد و گدازدم,

چو آتش وجود خود,

خموش و سرد مي كنم.

كه بود و كيست دشمنم؟

يگانه دشمن جهان.

هم آشكار, هم نهان.

همان روان بي امان,

زمان, زمان, زمان, زمان.

سپاه بيكران او:

دقيقه ها و لحظه ها.

غروب و بامدادها.

گذشته ها و يادها.

رفيق ها و خويش ها.

خراش ها و ريش ها.

سراب نوش و نيش ها,

فريب شايد و اگر,

چو كاش هاي كيش ها.

بسا خسا بجاي گل,

بسا پسا چو پيش ها.

دروغ هاي دست ها,

چو لاف هاي مست ها؛

بچشم ها, غبارها,

بكارها, شكست ها.

نويدها, دردها.

نبودها و بودها.

سپاه پهلوان من,

بدخمه ها و دام ها:

پياله ها و جام ها,

نگاه ها, سكوت ها,

خويدن بروت ها.

شراب ها و دودها,

سياه ها, كبودها.

بيا ببين, بيا ببين,

چه سان نبرد مي كنم

شكفته هاي سبز را

چگونه زرد مي كنم»

شعر ناتمام؛ احمد شاملو

daryayeabi — Tue, 04 Mar 2008 14:29:11 GMT

سالم از سي رفت و، غلتك سان دوم
از سراشيبي، كنون، سوي عدم.

پيش رو مي بينمش، مرموز و تار
بازوانش باز و جانش بي قرار.

جان ز شوق وصل من مي لرزدش،
آبم و، او مي گدازد از عطش.

جمله تن را باز كرده چون دهان
تا فرو گيرد مرا، هم ز آسمان.

آنك! آنك! با تن پر درد خويش
چون زني در اشتياق مرد خويش.

ليك از او با من چه باشد كاستن؟
من كه ام جز گور سرگردان من؟

من كه ام جز باد و، خاري پيش رو؟
من كه ام جز خار و، باد از پشت او؟

من كه ام جز وحشت و جرأت همه؟
من كه ام جز خامشي وهمهمه؟

من كه ام جز زشت و زيبا، خوب و بد؟
من كه ام جز لحظه هائي در ابد؟

من كه ام جز راه و جز پا توأمان؟
من كه ام جز آب و آتش، جسم و جان؟

من كه ام جز نرمي و سختي به هم؟
من كه ام جز زندگاني، جز عدم؟

من كه ام جز پايداري، جز گريز؟
جز لبي خندان و چشمي اشكريز؟

اي دريغ از پاي بي پاپوش من!
درد بسيار و لب خاموش من!

شب سياه و سرد و، ناپيدا سحر
راه پيچاپيچ و، تنها رهگذر.

گل مگر از شوره من مي خواستم؟
يا مگر آب از لجن مي خواستم؟

بار خود برديم و بار ديگران
كار خود كرديم و كار ديگران . . .

اي دريغ از آن صفاي كودنم
چشم دد فانوس چوپان ديدنم!

با تن فرسوده، پاي ريش ريش
خستگان بردم بسي بر دوش خويش.

گفتم اين نامردمان سفله زاد
لاجرم تنها نخواهندم نهاد،

ليك تا جاني به تن بشناختند
همچو مردارم، به راه، انداختند . . .

اي دريغ آن خفت از خود بردنم،
پيش جان، از خواري تن مردنم!

من سلام بي جوابي بوده ام
طرح وهم اندود خوابي بوده ام.

زادة پايان روزم، زين سبب
راه من يكسر گذشت از شهر شب.

چون ره از آغاز شب آغاز گشت
لاجرم راهم همه در شب گذشت.

احمد شاملو

daryayeabi — Tue, 04 Mar 2008 14:11:50 GMT

پائيز

گوي ِ طلاي ِ گداخته
بر اطلس ِ فيروزه‌گون

سراسر ِ چشم‌انداز
در رويائي زرين مي‌گذرد.

و شبح ِ آزادْگَرد ِ هَيوني يال‌افشان،

که آخرين غبار ِ تابستان را
	کاهلانه

از جاده‌ي ِ پُرشيب
بر مي‌انگيزد.

و نقش ِ رمه‌ئي
بر مخمل ِ نخ‌نما

که به زردي
	مي‌نشيند.

طلا
و لاجورد.

طرح ِ پيلي
	در ابر و

احساس ِ لذتي
	از آتش.

چشم‌انداز را
	سراسر

در آستانه‌ي ِ خوابي سنگين
رويائي زرين مي‌گذرد.

احمد شاملو

daryayeabi — Tue, 04 Mar 2008 14:07:42 GMT

اسباب

آن‌چه جان
	از من
		همي‌ستاند

اي کاش دشنه‌ئي باشد
يا خود
گلوله‌ئي.

□

زَهر مباد اي کاشکي،

زهر ِ کينه و رشک
يا خود زهر ِ نفرتي.

درد مباد اي کاشکي،

درد ِ پرسش‌هاي ِ گزنده
جرّاره به سان ِ کژدم‌هائي،

از آن‌گونه که‌ت پاسخ هست و
	زبان ِ پاسخ
		نه،

ولاجرم پنداري
گَزيده‌ي ِ کژدم را
ترياقي نيست...

□

آن‌چه جان از من همي‌ستاند
دشنه‌ئي باشد اي‌کاش
يا خود
گلوله‌ئي.